BRCA1 Nedir?

BRCA1 Nedir?

BRCA1, genellikle memedeki hücrelerin büyümesini sınırlayan ancak memelilerde mutasyon geçirdiği zaman meme kanserine yatkınlık kazandıran bir gendir. BRCA1 geni tümör supresör genleri olarak bilinen bir gen sınıfına dahildir. Diğer tümör baskılayıcı genler gibi, BRCA1 de hücrelerin çoğalmasını ve çok hızlı ayrılmasını veya kontrolsüz kalmasını sağlayarak hücre bölünmesinin döngüsünü düzenler. Özellikle memedeki süt kanallarını hizalayan hücrelerin büyümesini engeller.

Gen Nedir?

Her insanın DNA’sı, insan vücudunu oluşturmak ve işlerliğini sürdürmek için belirli kodlar içerir. Genler, bireysel özellikleri kodlayan DNA’nın küçük kısımlarıdır. Örneğin, doğal olarak kızıl saçlı olan birinin saçlarının kızıl olması için bir geni vardır. Tüm kalıtsal özellikler genler vasıtasıyla aktarılır. Her bir ebeveynden bir kopya olmak üzere, her bir genin iki kopyası vardır. Ebeveynlerden çocuğa genlerinin tam yarısını geçtiği için, ebeveynlerin genetik özelliklerinden herhangi birinin yavrularına geçme şansı % 50 olur.

BRCA Nedir?

“BRCA” ismi “BReast CAncer geni” nin kısaltmasıdır. BRCA1 ve BRCA2, bir kişinin meme kanseri geliştirme şansını etkilediği bilinen iki farklı gendir. Her insanın hem BRCA1 hem de BRCA2 genleri bulunur.  Adlarından da anlaşılacağı üzere, BRCA genleri meme kanserine neden olmaz. Aslında, bu genler normalde meme kanserinin önlenmesinde büyük rol oynamaktadır. Kansere ve kontrolsüz tümör büyümelerine neden olabilecek DNA kopmalarını onarmaya yardımcı olurlar. Bundan dolayı, BRCA genleri tümör baskılayıcı genler olarak bilinirler. Bununla birlikte, bazı insanlarda bu tümör baskılama genleri düzgün çalışmaz. Bir gen değiştiğinde veya kırıldığında, doğru şekilde çalışmaz, bu duruma gen mutasyonu denilmektedir.

BRCA Mutasyonları

İnsanların küçük bir yüzdesi (yaklaşık 400’den biri veya nüfusun% 0.25’i) mutasyon geçirmiş BRCA1 veya BRCA2 genleri taşımaktadır. BRCA mutasyonu, geni oluşturan DNA’nın herhangi bir şekilde hasar görmesi durumunda oluşur. BRCA geni mutasyona uğradığında, kırık DNA’nın onarımı ve meme kanserinin önlenmesinde artık etkili olmayabilir. Bundan dolayı, BRCA gen mutasyonu olan insanlarda meme kanseri gelişme riski daha yüksektir. Mutasyona uğramış genin taşıyıcısı, gen mutasyonunu da alt soya geçirebilir.

BRCA Mutasyon Riskleri

Sekiz kadından birine (yaklaşık% 12) yaşamı boyunca meme kanseri teşhisi konacağı tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, belirli genetik mutasyona sahip kadınların yaşam boyu hastalık riski daha yüksektir. BRCA1 mutasyonlu kadınların% 55 – 65’inin 70 yaşından önce meme kanseri geliştireceği tahmin edilmektedir. BRCA2 mutasyonu olan kadınların yaklaşık% 45’inde 70 yaşına kadar meme kanseri gelişeceği tahmin edilmektedir. BRCA1 veya BRCA2 mutasyonu olan ve meme kanserini tedavi ile aşan kadınların, ikinci bir kanser geliştirme riskleri ortalamalının üstünde görülmektedir. Buna yineleme denir. BRCA1 mutasyonuyla ilişkili kanserler, aynı zamanda daha agresif ve tedavi edilmesi zordur. Bununla birlikte, meme kanseri tanısı konan kadınların % 10’undan azında bir BRCA mutasyonu bulunduğunu belirtmek önemlidir. Ayrıca, erken teşhis ile meme kanseri vakalarının büyük çoğunluğu başarıyla tedavi edilebilir. BRCA1 geninde 600’den fazla mutasyon bilinmektedir. Birçoğu artmış kanser riski ile ilişkilidir. Bu mutasyonlar; bir DNA baz çiftinde değişim veya bazı durumlarda genin büyük bir kısmında duplikasyon/delesyon  olabilir. Mutasyona uğrayan bir BRCA1 geni, anormal derecede kısa olduğu için düzgün çalışmayan bir protein üretir. Kusurlu BRCA1 proteini, diğer genlerde oluşan mutasyonları düzeltmeye yardımcı olamaz. Bu kusurlar birikir ve hücrelerin büyümesine ve kontrolsüz olarak bölünmesine sebebiyet vererek bir tümör oluşturabilir.

BRCA1 geni tarafından üretilen protein, hasar görmüş DNA’nın tamirinde doğrudan etkindir. Birçok normal hücrenin çekirdeğinde, BRCA1 proteini, RAD51 geni tarafından üretilen protein ile etkileşerek DNA kopmalarını düzeltir. Bu kopmalar, radyasyon gibi çevresel ajanlardan kaynaklanabilir ancak, kromozomlar genetik materyal alışverişinde doğal olarak da gerçekleşebilirler. BRCA1 ile benzer bir işleve sahip BRCA2, aynı zamanda RAD51 ile etkileşime girer ve DNA’yı onarır. Bu üç protein insan genomunun istikrarını korumada önemli bir rol oynamaktadır.

BRCA1 ve BRCA2 tanımlanan ilk meme kanseri genleridir. Meme kanserine ek olarak BRCA1 genindeki mutasyonlar over kanseri, prostat kanseri ve kolon kanseri riskini de arttırır.

BRCA1 ile ilişkili kanser riski

BRCA1’in 2 kopyasından birinde mutasyona uğrayan kişilerin meme kanseri, yumurtalık kanseri ve prostat kanseri riski daha yüksektir. Bununla birlikte, BRCA1 mutasyonları olan tüm bireyler kanser geliştirmez. BRCA1’li kadınların% 55 ila 65’inin meme kanseri, % 39’unun 70 yaşına kadar yumurtalık kanseri geliştireceği ön görülmektedir.

BRCA1 mutasyonları olan erkekler meme kanseri için yüksek risk altında olabilir ve prostat kanseri riski yaklaşık % 8 ila 16’dır. Bazı veriler, kolon kanseri riskini dört kat arttırabileceğini düşündürmesine karşın yakın tarihli bazı veriler, kolon kanseri ile BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonları arasındaki ilişkiyi sorgular.

BRCA1 nasıl aktarılır?

BRCA genlerindeki mutasyonlar, otozomal dominant biçimde kalıtsaldır. Otozomal terim BRCA1’in cinsiyet kromozomuyla (X ve Y kromozomları) bağlantılı olmadığı anlamına gelir. Yaygın görüş, bir kişinin BRCA1 mutasyonunu miras alması durumunda, anormal genin eksprese edileceğini gösterir. BRCA1 mutasyonu olan bir kişinin, genlerini alt soya geçirme şansı % 50’dir.