Hastalıklar Genetik midir?

Hastalıklar Genetik midir?

Öncelikle şunu söylemeliyiz ki “genetik” ve “kalıtsal” kavramları biraz karıştırılmaktadır. Genetik hastalık; insanın genlerindeki bir bozukluk sonucu oluşan hastalığın tanımı iken kalıtsal hastalık; hastalığa sebep olacak bozuk bir genin ebeveynlerin birinden ya da her ikisinden birden alınması sonucu meydana gelen hastalığı tanımlar. Genetik hastalıklar anne ve babadan bağımsız yumurtanın döllenmesi itibari ile bireyin yaşamı boyunca oluşabilecek anomali kaynaklı hastalıklardır. Etrafımızda duyduğumuz “hastalıklar genetik mi?” sorusu aslında “hastalıklar kalıtsal mı?” anlamında sorulmaktadır. Biz ikisine de değinelim.

Kalıtsal hastalıklar nedir?

Kalıtsal hastalıklar, kişinin anne-babadan aldığı genetik yapı ile birlikte hastalık eşiğini aşmış bir şekilde hasta doğduğu anlamını taşır. Akdeniz Anemisi (Talasemi) bu grup hastalıklara örnektir.

Genetik hastalıklar nedir?

Genetik hastalıklar ise yumurtanın döllenmesi sırasında anne-babadan bağımsız genetik anomali sonucu oluşan hastalıklardır. Bu gruba örnek olarak ise Down Sendromu verilebilir. Bu tip durumlarda bireyler doğduklarından itibaren genetik bozukluğa sahiptirler. Diğer bir grupta ise kişi de bir genetik yatkınlık söz konusudur ancak birey hastalık eşiğine ulaşamamış ve hasta olmamıştır. Bireyin burada dikkat etmesi gereken ise genlerine uygun yaşam tarzını benimsemesidir. Eğer kişi,  bu yatkınlığa uygun olmayan bir yaşam tarzı sürerse genetik hastalığa yakalanma ihtimali artar. Birçok kanser türü ve diyabet bu grupta yer almaktadır.

Birçok hastalık genetik olmasına rağmen belli bir kısmı kalıtsaldır ve kökeni ailemize dayanır. Her bireyin hastalığa olan yatkınlığı farklıdır, o sebeple yaşam alışkanlıkları ve çevresel faktörler hastalığın seyrini değiştirmektedir.

Kanser genetik midir?

Kanser, birçok farklı organda görülebilen ve birçok farklı çeşide sahip olan bir hastalıktır. Kanser çeşitlerinin yaklaşık olarak %90’ı, çevresel koşullar ya da beslenme sebebi ile meydana gelmiş, tedavi edilemeden kalmış mutasyonlar sonucunda normal hücrelerin anormal hücrelere dönüşmesidir. Bu anormal hücreler ise kontrolsüz şekilde bölünüp çoğalmaya başlar. Bu sebeple de kişi doğduğunda bu mutasyonlara sahiptir diyemez. Bu mutasyonlar genellikle çocuklara aktarılmaz.

Kanserlerin ortalama %10’luk bir kısmının altında yatan ailesel faktör veya faktörler vardır. Bu nadir kalıtsal olan grupta kansere duyarlı genler, ailenin diğer üyelerine geçer. Bu genler doğrudan bir şekilde kansere yol açmaz çünkü kanser gelişimi için bir dizi mutasyon olması gerekmektedir. Kanserin erişkinlerde çocuklardan daha fazla görülmesinin sebebi de başlıca budur. Bunun sebebi ise hata birikimi için gerekli olan sürenin sağlanmasıdır. Bu tür genleri taşıyan kişiler, kansere neden olan çevresel faktörlere taşımayan kişilere kıyasla daha duyarlıdır.