Klinik GenetikDisformik Muayene

bt_bb_section_bottom_section_coverage_image

Özet tanımı ile “biçim bozukluğu” olarak anlamlandırılan dismorfoloji, canlılardaki morfolojik yapının normal dışında olmasıdır ve klinik genetiğin yapısal anomaliler ile ilgilenen alt branşıdır. Popülasyonlarda çok sayılı bireylerde yapılan ölçümlerin ortalamasının alınması sonucu yüz ve vücut oranları ile ilgili olması gereken bazı kriterler mevcuttur. Genetik sendrom / genetik hastalık tanısı almış olan bireylerin neredeyse tamamında yüz-vücut oranlarında normal morfolojik limitler dışında minör ve/veya majör dismorfik bulgular bulunur (Tablo 1). Örneğin, Down sendromunda pek çok yüz ve vücut/organ anomalisi birlikte bulunur. Elde Simian çizgisi ve iriste Brushfield lekeleri bu sendroma spesifik minör dismorfik bulgulara örnektir. Kol-bacak ve kafatası kemiklerini – kaslarını ilgilendiren majör dismorfik bulgular bu sendromda pek gözlenmese de organ anomalileri eşlik edebilmektedir. Minör anomalilerin toplumda görülme sıklığı yaklaşık %4’ten azdır.

Tablo 1. Minör ve majör dismorfik bulgulara bazı örnekler

Minör dismorfik bulgular Majör dismorfik bulgular
Kepçe kulak Yarık dudak-damak
Yanakta gamze Ekstremitelerde hipoplazi / aplazi
Simian çizgisi Anal atrezi
Kulakta yarıklanma Kranyum anomalileri
Dilde yarıklanma Konjenital kalp anomalileri

Majör dismorfik anomalilerin çoğunluğu konjenital malformasyonlar şeklinde karşımıza çıkar. Bu malformasyonlar, kromozomal bozukluklar, tek gen bozuklukları (mutasyonlar) veya teratojenler sonucu oluşmakla birlikte, genetik bir nedenin aydınlatılamadığı durumlar da olabilmektedir. Tüm yenidoğanların yaklaşık %2-3’ünde doğuştan yapısal major anomali vardır. Bunların çoğunluğu prenatal dönemde detaylı fetal USG takipleri ile saptanabilmektedir. Konjenital anomaliler izole şekilde görülebilir veya birden fazla organ sistemini etkileyen özgün bir kombinasyonda karşımıza çıkabilir. Konjenital tek primer defektler oluşum mekanizmasına göre malformasyon, deformasyon, disrupsiyon ve displazi olarak 4 ana başlığa ayrılır.

Malformasyon: Gelişim gösteren organda (organogenez) intrensek/yapısal problemlere bağlı oluşan morfogenezin normal ilerlememesi sonucu oluşur. Prenatal dönemde kalıcı yapısal ve/veya fonksiyonel bozukluklar olarak fark edilmeye başlar. Organogenez 8. haftada tamamlandığı için malformasyon hataları çoğunlukla bu dönemden önce meydana gelir. Etiyolojide kromozomal bozukluklar, tek gen hastalıkları, multifaktöriyel kalıtım ve teratojen maruziyeti yer almaktadır. Örnek: konjenital kalp anomalileri, yarık damak/dudak, nöral tüp defektleri, özefagus atrezisi, anal atrezi.

Deformasyon: Normal gelişmekte olan yapıların, özellikle prenatal dönemde, mekanik (ekstrensek) etkiler sonucu bozulması kaynaklıdır. Çoğunlukla organogenez oluştuktan sonraki dönemde (8. haftadan sonra) oluşur. Örnek: doğuştan kalça çıkığı, pes ekinovarus, kafatası-yüz anomalileri. Mekanik nedenler arasında maternal obezite, oligohidramniyos, ikiz-çoğul gebelik gibi durumlar yer alır.

Disrupsiyon: Normal olarak gelişim göstermekte olan bir yapının/organın destruksiyon (yıkım, tahribat) sonucu kalıcı olarak şekil bozukluğuna uğramasıdır. Destruksiyon nedenleri arasında; amniyotik bant, talidomid gibi ilaçlar, kanlanma problemleri sayılabilir. Disrupsiyon örnekleri: ekstremite amputasyonları, yüzde yarıklanmalar, gastroşizis, embriyopatiler.

Displazi: Belirli bir doku tipindeki hücrelerin organizasyon kusuruna bağlı ortaya çıkan yapısal bozukluktur. Ektodermal displaziler, iskelet displazileri gibi ana başlıklı örnekler verilebilir. Çoğunlukla tek gen bozukluklarına bağlı ortaya çıkarlar.

Tüm genetik hastalıkların canlı doğumlarda görülme sıklığı yaklaşık %8-10’dur. Dismorfik bir olguya yaklaşımda aile öyküsü oldukça önemlidir. Muhakkak anne ve baba fenotipleri (fiziksel görünüşleri) görülmelidir. Detaylı aile ağacı çizilmelidir. Bazı tanımlanmış genetik sendromlarda özgün dismorfik bulgular iyi takip edilmelidir (örneğin; yele boyun Turner ve Noonan sendromları için; basık burun kökü ve kalp anomalileri Down sendromu için tipiktir). Dismorfik olgularda tüm organ sistemleri taranmalıdır. Tanı için kromozom analizi, FISH analizleri, array CGH analizleri ve/veya tek gen hastalıklarına yönelik genetik testler yapılabilmektedir.

HizmetlerTüm Hizmetlerimiz

Sitogenetik
Sitogenetik, kromozomların sayısı ve morfolojisini inceler
Moleküler Sitogenetik
Moleküler sitogenetik tekniklerin uygulamasını kapsar
Moleküler Genetik
Bu birim moleküler genetik tanı için genel bakış ve stratejileri açıklar.
Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT)
PGT annenin rahmine transfer edilmeden önce
Non-İnvaziv Prenatal Test (NIPT)
Prenatal test, anne adayının doğumdan önce
Tüm Ekzom Dizileme
Binlerce genin ekzonlarını veya kodlama bölgelerini aynı anda analiz edebilmektir.
Klinik Ekzom Dizileme
Binlerce genin ekzonlarını veya kodlama bölgelerini aynı anda analiz edebilmektir.
Onkoloji Genetiği
Tüm kanserler, bir hücredeki bir veya daha fazla gen mutasyona uğradığında başlar.
Biyoinformatik
Bünyemizde bulunan Illumina NextSeq500 ve MiSeq cihazlarından elde edilen ham datalar
Bilimsel Projeler
DNA Laboratuvarları Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezi'mizde sunduğumuz
Genetik Danışmanlık
Genetik danışmanlık, genetik hastalıklar hakkında bilgi edinme işlemidir.
bt_bb_section_top_section_coverage_image